Verbaas

en zo ...

Verbaes, Verbaest, Verbaast. Hoe zit dat nu?

Op een gegeven moment ben je het gewend, weer een Verbaas uit (de buurt van) Oud-Beijerland. Het valt dan op, wanneer er ineens Verbazen opduiken in bijvoorbeeld Arnhem, Nijmegen, Sas van Gent. Hoe kan dat nu, waar is de link met de al gevonden Verbazen? Niet te vinden en dan blijkt de gevonden Verbaas op een andere plek toch net een beetje anders te heten of heeft z'n vader net anders geheten.
Een paar voorbeelden:
Een Jan Verbaas uit Sas van Gent, werkzaam bij de VOC, werd in 1732 wegens diefstal van garioffel nagelen (kruidnagels) veroordeeld tot:

voor den tijd van drie halve dagen op het houte paerd geseten voorts alhier agter het stadhuijs strengelijk gelaarst mitsgaders voor den tijd van een Jaer op ’t Eijland Edam gebannen te werden om aldaar sonderloonten beholve van de Ecomp (=Edele Compagnie) dienst te doen mitsgaders in de boete van een maand gagie pro fisco

En hij mocht dan nog van geluk spreken? Bij de eis was ook een jaar 'in de ketting' gevraagd. Pittig was de straf zeker:

Een houten paard had een scherpe rug, het kon een driekantige balk zijn met een scherpe bovenkant. Bij het laarzen werd de veroordeelde vastgebonden en met een dik stuk touw, geslagen “daar waar zijn laarzen eindigen” oftewel tegen het achterwerk. En nog een jaar zonder loon werken voor de Compagnie op een strafeiland.

Sas van Gent? Hoe komt ie daar?
Maar dan loop je hier tegenaan:

+
Jan Verbaas / Jan Verbaest
uit Sas van Gent
bij de VOC

Missing, vermist dus. Waar is hij gebleven na zijn jaar gedwongen arbeid?

Een andere Jan Verbaas, die in Schoonhoven een balk en een kaas stal (samen met anderen) werd in een rechtszaak in 1769 verbannen

ten eeuwige daagen uyt den landen van Holland en Westvriesland mitsgaders den gestigte van Utrecht, sonder ooyt daer weder binnen te moogen koomen.

Is dit een 'echte' Verbaas? Geboren in Nijmegen en woonachtig in Schoonhoven is wel atypisch voor de familie Verbaas. Is dit misschien Joannes Verbaest (geboren 15-09-1738) in Nijmegen?
Zie verder voor de rechtzaak de Criminele rol van Schoonhoven (1660-1788), p 234-235.

Het gaat dan misschien niet om 'echte' Verbazen, interessant zijn de verhalen en de geschiedenis waarin deze verhalen gebed zijn wel.

In de 17e eeuw was er - ook al een Jan! - ene Jan Abrahamsz Verbaas, overleden 1-5-1688 en begraven in Oude Kerk te Amsterdam. Of en hoe die in de stamboom in te passen is, weet ik niet. Ik heb geen andere gegevens over deze Verbaas kunnen vinden. Waar kwam die vandaan, waar woonde hij, wat deed hij, wie waren z'n ouders, was hij getrouwd, had hij kinderen? Wat deed hij en hoe kwam hij aan zijn eind? Of is dit ook weer een van oorsprong Verbaest, Verbaast oid?
In het archief van Amsterdam is in een begraafakte vermeld dat hij is overleden bij de Haringpakkerstoren in 't Turfschip van Breda.

+

Volgens Beurtvaarders, trekschuiten en overzetveren, [p 22] was bij de Haringpakkerij een concentratie van veerdiensten, beroepsvaart en vrachtverkeer. Op de wal stond het Zaans veerhuis, nu Prins Hendrikkade 6, destijds bekend als 't Turfschip van Breda. Overleden in het café? Ongeluk, ziekte, vechtpartij?

Er zijn ook andere families met een naam Verbaas of een naam die erop lijkt. Er ís een familie (of meerdere families), waarin namen als Verbaes, Verbaest, Verbaast, Verbaars en Verbaas voorkomen. Er is een concentratie in Gelderland. Kijk voor deze namen ondermeer de archieven in Arnhem en Nijmegen.
De opkomst en ontwikkeling van deze familie(s) met de namen als Verbaes, Verbaest, Verbaars, Verbaast en Verbaas heb ik maar beperkt 'in beeld'. Relatie met onze familie Verbaas zie ik niet.

Hello Website